CSS3 · Gün 4

Statik sayfalar profesyonel görünmez. Modern UX, mikro etkileşimler ve akıcı geçişler ile algıyı yumuşatır. Bu gün CSS’in hareketle ilgili tüm araçlarını öğreneceğiz.

1. Transition — Durum Değişimleri

transition, bir CSS değerinin başka değere geçişini animasyonlu yapar.

.btn {
    background: #1a1a1a;
    color: white;
    padding: 12px 24px;
    transition: background 0.2s ease;
}

.btn:hover {
    background: #a6e22e;
    color: black;
}

Tam Sözdizimi

transition: <özellik> <süre> <timing> <delay>;

.card {
    transition: transform 0.3s ease 0.1s;
    /* özellik: transform | süre: 0.3s | timing: ease | delay: 0.1s */
}

Birden Fazla Özellik

Virgülle ayır:

.card {
    transition:
        transform 0.3s ease,
        box-shadow 0.4s ease,
        border-color 0.2s ease;
}

Tüm özellikler için tek transition:
transition: all 0.3s ease;  /* kolay ama performans riskli */
Production’da spesifik özellikleri belirtmek daha iyidir.

2. Timing Fonksiyonları

Animasyonun hızının zamanla değişimi:

Fonksiyon	Davranış
`linear`	Sabit hız
`ease`	Hızlı başlar, yumuşar (varsayılan)
`ease-in`	Yavaş başlar, hızlanır
`ease-out`	Hızlı başlar, yavaşlar
`ease-in-out`	İkisi de
`cubic-bezier(...)`	Tam kontrol

cubic-bezier ile Özel Eğri

.card {
    transition: transform 0.4s cubic-bezier(0.2, 0.8, 0.2, 1);
}

Bu “yumuşak başlangıç + hızlı orta + yumuşak biten” bir geçiş — modern UI’da klasik. cubic-bezier.com sitesinden görsel olarak oluşturabilirsin.

steps()

Animasyonu adımlı yapar (caret blink, loading dots için):

.cursor {
    animation: blink 1s steps(2) infinite;
}

@keyframes blink {
    to { opacity: 0; }
}

3. Transform — 2D/3D Dönüşümler

transform, elementin layout’unu etkilemeden görsel olarak hareket ettirir. GPU-friendly, çok performanslı.

2D Dönüşümler

.box {
    transform: translateX(20px);              /* sağa kaydır */
    transform: translateY(-10px);             /* yukarı */
    transform: translate(20px, -10px);        /* ikisi */

    transform: scale(1.1);                    /* %10 büyüt */
    transform: scaleX(2);                     /* yatay 2x */

    transform: rotate(45deg);
    transform: skew(10deg, 5deg);
}

Birden Fazla Aynı Anda

.card:hover {
    transform: translateY(-4px) scale(1.02) rotate(-1deg);
}

transform-origin

Dönüşümün referans noktası. Varsayılan: merkez.

.flip {
    transform-origin: top left;
    transform: rotate(45deg);
}

3D Dönüşümler

.flipper {
    transform-style: preserve-3d;
    transform: rotateY(180deg);
    perspective: 1000px;
}

Önemli: Transform Performansı

transform ve opacity tarayıcı tarafından GPU’da işlenir. Diğer özellikler (örn. top, left, width) reflow tetikler — yavaş.

/* ✗ Kötü — reflow tetikler */
.box:hover { left: 100px; }

/* ✓ İyi — GPU'da kayar */
.box:hover { transform: translateX(100px); }

4. Keyframe Animasyonları

@keyframes ile çok aşamalı animasyonlar tanımlanır.

@keyframes fadeInUp {
    from {
        opacity: 0;
        transform: translateY(20px);
    }
    to {
        opacity: 1;
        transform: translateY(0);
    }
}

.hero {
    animation: fadeInUp 0.8s ease forwards;
}

Birden Fazla Adım

@keyframes pulse {
    0%   { transform: scale(1); }
    50%  { transform: scale(1.05); }
    100% { transform: scale(1); }
}

.dot {
    animation: pulse 2s ease-in-out infinite;
}

Animation Tam Sözdizimi

animation: <ad> <süre> <timing> <delay> <iteration> <direction> <fill-mode>;

.spinner {
    animation: spin 1.2s linear infinite;
}

Önemli parametreler:

iteration-count — infinite veya sayı
direction — normal, reverse, alternate, alternate-reverse
fill-mode — forwards (son hali korur), backwards, both
play-state — running, paused (JS ile kontrol)

5. will-change ile Performans Optimizasyonu

will-change, tarayıcıya “bu element animasyonlanacak” der — önceden GPU’ya yükler.

.card {
    will-change: transform, opacity;
}

.card:hover {
    transform: translateY(-4px);
}

Dikkat: will-change’i dikkatsizce kullanma. Bellek harcar. Sadece gerçekten animasyonlanacak elementlerde, ve animasyon bitince JS ile kaldırırsan ideal.

6. prefers-reduced-motion

Bazı kullanıcılar azaltılmış hareket tercih eder (vestibular bozukluk gibi sebeplerle). Modern site bunu mutlaka desteklemeli:

@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
    *, *::before, *::after {
        animation-duration: 0.01ms !important;
        transition-duration: 0.01ms !important;
    }
}

Bu kuralı CSS’inin başına koy. Erişilebilirlik puanın yükselir, kullanıcılar minnetli olur.

<div class="card">
    <h3>Başlık</h3>
    <p>Açıklama</p>
</div>

.card {
    padding: 24px;
    background: #1a1a1a;
    border: 1px solid #2a2a2a;
    border-radius: 12px;
    cursor: pointer;
    transition:
        transform 0.3s cubic-bezier(0.2, 0.8, 0.2, 1),
        border-color 0.3s ease,
        box-shadow 0.4s ease;
}

.card:hover {
    transform: translateY(-4px);
    border-color: #a6e22e;
    box-shadow: 0 12px 32px rgba(166, 226, 46, 0.15);
}

.card h3 {
    margin: 0 0 8px;
    transition: color 0.2s ease;
}

.card:hover h3 {
    color: #a6e22e;
}

Mini Proje 2: Loading Spinner

<div class="spinner"></div>

.spinner {
    width: 40px;
    height: 40px;
    border: 3px solid #2a2a2a;
    border-top-color: #a6e22e;
    border-radius: 50%;
    animation: spin 0.9s linear infinite;
}

@keyframes spin {
    to { transform: rotate(360deg); }
}

Mini Proje 3: Staggered Reveal

Birden fazla elementi sırayla animasyonlu göster:

.item {
    opacity: 0;
    animation: fadeInUp 0.6s ease forwards;
}

.item:nth-child(1) { animation-delay: 0.0s; }
.item:nth-child(2) { animation-delay: 0.1s; }
.item:nth-child(3) { animation-delay: 0.2s; }
.item:nth-child(4) { animation-delay: 0.3s; }
.item:nth-child(5) { animation-delay: 0.4s; }

@keyframes fadeInUp {
    from { opacity: 0; transform: translateY(20px); }
    to   { opacity: 1; transform: translateY(0); }
}

Pratik Sorular

Soru 1: Bir buton’un hem arka plan hem scale geçişi olsun, ikisi farklı sürelerde.

.btn {
    transition:
        background 0.15s ease,
        transform 0.3s cubic-bezier(0.2, 0.8, 0.2, 1);
}

.btn:hover {
    background: #a6e22e;
    transform: scale(1.05);
}

Soru 2: Bir sayfanın tüm hover animasyonları, kullanıcı azaltılmış hareket istediğinde anında gerçekleşsin.

@media (prefers-reduced-motion: reduce) {
    * {
        transition-duration: 0.01ms !important;
        animation-duration: 0.01ms !important;
    }
}

Soru 3: Bir kart sürekli hafifçe yukarı-aşağı sallansın (idle animasyon).

.floating {
    animation: float 3s ease-in-out infinite;
}

@keyframes float {
    0%, 100% { transform: translateY(0); }
    50%      { transform: translateY(-6px); }
}

Günün Özeti

Bugün sayfalara hayat katmayı öğrendik:

Transition ile durum geçişleri
Timing fonksiyonları ve cubic-bezier
Transform ile GPU-friendly hareketler
Keyframe animasyonları
Performans kuralları (transform/opacity tercih, will-change)
prefers-reduced-motion ile erişilebilirlik

Yarın Gün 5’te modern responsive CSS’a bakacağız — custom properties, container queries, dark mode, ve tam responsive landing page.

⚡ Animasyon, Transition ve Transform