LeiCAD’i tarayıcıda dene

LeiCAD, klasik masaüstü CAD/GIS alışkanlığını web’e taşımak için başlattığım bir deney. Amacı Netcad, AutoCAD, QGIS veya benzeri olgun sistemlerin bugün çözdüğü devasa problemi bir anda kopyalamak değil; harita mühendisliği, kadastro, parsel, koordinat, DXF ve yapay zekâ otomasyonunu daha hafif, daha erişilebilir ve daha hızlı bir yüzeyde yeniden düşünmek.

Bugün LeiCAD beta aşamasında. Tarayıcıda açılıyor, DXF okuyup yazabiliyor, TUREF-TM, ED50-GK, UTM ve WGS84 gibi sistemlerle çalışabiliyor, katman ve vektör çizim araçları sunuyor. En önemli farkı ise arayüzün kenarında duran yapay zekâ asistanı: kullanıcı çizmek istediği şeyi doğal dille tarif ediyor, uygulama bunu geometri motorunun güvenli araçlarına çeviriyor.

Bu nokta önemli. LeiCAD’de hedef, yapay zekâya “bir koordinat uydur” demek değil. Hedef, yapay zekâyı bir operatör gibi çalıştırmak: niyeti anlasın, hangi aracın çalışacağını seçsin; fakat geometri, ölçü, alan, katman ve koordinat tutarlılığı uygulamanın kendi motoru tarafından kontrol edilsin.

Netcad Neden Hâlâ Çok Güçlü Bir Referans?

Türkiye’de CAD/GIS denince Netcad’i ayrı bir yere koymak gerekiyor. Resmî Netcad sayfalarında ürün ailesi; CBS, haritacılık, kadastro, imar, altyapı, madencilik, akıllı şehir ve dijital ikiz gibi alanlarda konumlandırılıyor. Netcad GIS sayfasında CAD ve GIS’in bütünleşik kullanımı, zengin veri formatı desteği, veri tabanı entegrasyonları ve sektör modülleri öne çıkarılıyor.

Bu, küçük bir iddia değil. Netcad yıllardır belediyeler, kamu kurumları, harita ofisleri ve mühendislik firmaları tarafından kullanılan olgun bir ekosistem. Planet, Netsurf, Netmap, Netpro, Dronet, E-İmar ve benzeri modüllerle sadece çizim değil; mevzuat, raporlama, altyapı, planlama ve kurum süreci de taşıyor.

Dolayısıyla LeiCAD’i doğrudan “Netcad’in yerine geçen ürün” diye anlatmak bugün için doğru olmaz. Daha doğru cümle şu: LeiCAD, Netcad’in güçlü olduğu CAD/GIS dünyasına tarayıcı-öncelikli ve yapay zekâ-öncelikli bir yerden bakıyor.

LeiCAD’in Avantajı Nerede?

Netcad gibi yerleşik ürünlerin gücü, geniş modül ekosistemi ve sektör hafızası. LeiCAD’in potansiyel avantajı ise başka bir yerde: kurulum bariyerini düşürmek, iş akışını tarayıcıya almak ve yapay zekâyı sonradan eklenmiş bir sohbet kutusu gibi değil, çizim motorunun doğal bir parçası olarak tasarlamak.

Masaüstü CAD yazılımları genellikle lisans, kurulum, cihaz bağımlılığı, sürüm uyumu ve eğitim maliyetiyle gelir. LeiCAD tarafında hedef bunun tersine yaklaşmak: linke gir, DXF’i aç, koordinat sistemini seç, çizimi düzenle, gerekiyorsa yapay zekâya görevi tarif et ve sonucu tekrar DXF olarak indir.

Bu yaklaşımın sahada karşılığı büyük olabilir. Bir teknikerin ya da harita mühendisinin sadece bir parseli kontrol etmek için ağır bir masaüstü ortam açması gerekmeyebilir. Bir parsel DXF’i, bir koordinat listesi veya basit bir vaziyet taslağı tarayıcı üzerinden hızlıca incelenebilir.

Bugünkü LeiCAD özellikle şu eksende ilerliyor:

Bu liste henüz “tamamlanmış ürün” listesi değil. Daha çok doğru mimarinin ilk kanıtı gibi düşünmek lazım.

Yapay Zekâ Destekli Parselasyon Ne Demek?

Klasik parselasyon işinde insan karar verir, yazılım çizer ve hesaplar. Yapay zekâ destekli parselasyonda ise kullanıcı şartları tarif eder, sistem alternatifleri üretir, mühendis de bunları denetler.

Örnek bir komut düşünelim:

Bu sınır içinde 5 adet yaklaşık 500 m² parsel üret.
Her parsel yola cepheli olsun.
Minimum cephe 15 metre, minimum derinlik 25 metre.
Parsel isimlerini P1, P2, P3 olarak yaz ve alanlarını etiketle.

Bu komutun doğru çalışması için sadece bir dil modeli yetmez. Uygulamanın topoloji, alan, cephe, komşuluk, yol sınırı, çekme mesafesi ve mevzuat kısıtlarını anlayan bir geometri katmanı gerekir. LeiCAD’in uzun vadeli hedeflerinden biri tam olarak bu: yapay zekâyı geometri motoruna bağlamak ve her öneriyi ölçülebilir, geri alınabilir, raporlanabilir hale getirmek.

Böyle bir sistem olgunlaştığında parselasyon sadece “çizim” olmaktan çıkar. Senaryo üretimi başlar:

Burada yapay zekânın rolü mühendisin yerine geçmek değil, mühendisin aynı gün içinde daha fazla seçeneği görmesini sağlamak.

Kübaj, Hafriyat ve Arazi Modeli Potansiyeli

Kübaj tarafı LeiCAD için çok doğal bir sonraki alan. Netcad ürün ailesinde Netsurf gibi arazi modeli ve hacim hesapları için konumlandırılan çözümler var. LeiCAD tarafında ise web tabanlı bir hacim motoru şu şekilde geliştirilebilir:

Bu noktada yapay zekâ yine arayüz kolaylaştırıcı olabilir:

Bu sahada mevcut arazi ile proje kotu 842.50 arasındaki kazı-dolgu farkını hesapla.
Kazı alanlarını kırmızı, dolgu alanlarını mavi boya.
Net hacmi ve en yüksek dolgu bölgesini raporla.

Böyle bir komutun arkasında matematik, veri yapısı ve tolerans yönetimi ciddi olmak zorunda. Fakat kullanıcı deneyimi sade olabilir. İyi tasarlanmış bir yapay zekâ destekli CAD sisteminde karmaşık hesaplar terminal komutu veya uzun menü gezintisi olmadan, denetlenebilir araç zincirleriyle çalışabilir.

Otonom CAD Ajanları

LeiCAD’in beni en çok heyecanlandıran tarafı otonom ajan fikri. Bugünkü asistan, doğal dil komutunu alıp çizim araçlarına çevirebiliyor. Bunun daha ileri hali, belirli bir proje paketini baştan sona kontrol eden ajanlardır.

Mesela bir “parsel kontrol ajanı” şunları yapabilir:

Bir “imar ön kontrol ajanı” ise parselin fonksiyon, TAKS/KAKS, çekme mesafesi, kat adedi ve yol cephe bilgilerine göre ilk uygunluk analizini üretebilir. Bu nihai resmî karar değildir; ama proje başında ciddi zaman kazandırır.

Bir “kübaj ajanı” arazi modelini okur, proje yüzeyini kurar, kazı-dolgu dengesini hesaplar ve raporlar. Bir “belediye veri ajanı” ise web servisleri, parsel verisi, numarataj, imar planı ve uydu altlığını aynı iş akışı içinde bir araya getirebilir.

Bu vizyonda CAD uygulaması sadece çizim tahtası değil, mühendislik işini adımlara bölen bir otomasyon zemini olur.

Netcad’e Göre Artısı Nedir?

Netcad’in bugünkü avantajı derinlik: sektör modülleri, kamu referansları, eğitim ekosistemi, veri tabanı entegrasyonu ve oturmuş iş akışları. LeiCAD’in avantajı ise hız ve esneklik:

Bu iki yaklaşım aynı şeyi temsil etmiyor. Netcad, kurumsal ve mevzuat ağırlıklı CAD/GIS ekosistemi. LeiCAD ise web üzerinde hızlı çizim, DXF kontrolü, koordinat dönüşümü ve yapay zekâ otomasyonu için büyüyebilecek yeni bir yüzey.

En güzel senaryo, LeiCAD’in sektördeki büyük ürünleri taklit etmesi değil; onların ağır kaldığı anlarda daha hızlı, daha akıllı ve daha otomatik bir yardımcı katman olması.

Sonuç

LeiCAD şu anda beta. Bazı özellikler eksik, bazıları değişecek, bazıları da ancak gerçek saha geri bildirimiyle olgunlaşacak. Ama yönü net: harita ve CAD işlerini tarayıcıya almak, DXF ve koordinat düzenini hafifletmek, yapay zekâyı geometri üreten güvenli bir operatör haline getirmek.

Netcad gibi köklü ürünler sektörün hafızasını taşıyor. LeiCAD ise bu hafızaya yeni bir soru soruyor:

Bir CAD/GIS uygulaması, kullanıcının sadece tıkladığı değil, konuşarak iş verebildiği bir mühendislik ajanına dönüşebilir mi?

Bence cevap evet. Ve LeiCAD bu cevabın ilk prototipi.

Kaynaklar